Steindór J. Erlingsson skrifar um átak Hugarafls við að eyða fordómum um geðsjúkdóma: „…að undirstrika mikilvægi þess að uppfræða börn og unglinga um geðsjúkdóma og geðrækt…“
FIMMTUDAGINN 8. nóvember fóru Sparisjóðurinn í annað sinn af stað með fjársöfnum til styrktar félögum sem sinna málefnum einstaklinga er þjást af geðröskunum. Söfnunin fer þannig fram að allir landsmenn geta farið inn á heimasíðu Sparisjóðsins(www.spar.is) og ánafnað 1000 krónum, sem Sparisjóðurinn borgar, einhverju af þeim átta félögum sem boðin hefur verið þátttaka í verkefninu. Að þessu sinni er markmið söfnunarinnar að aðstoða félög sem sinna málefnum barna og unglinga sem þjást af einhvers konar geðröskunum. Eitt þessara félaga er Hugarafl, sem hyggst nota fjármagnið sem félaginu áskotnast til þess að fara af stað með skipulega fræðslu í efstu bekkjum grunnskóla og framhaldsskólum um geðraskanir með áherslu á sjónarhorn notenda geðheilbrigðisþjónustunnar á þennan málaflokk.Eitt af markmiðum þessa fyrirhugaða átaks hjá Hugarafli er að draga úr fordómum meðal barna og unglinga gagnvart þeim sem þjást af geðröskunum, hvort sem um er að ræða samnemendur, fjölskyldumeðlimi eða einstaklinga úti í samfélaginu. Hér er hins vegar við ramman reip að draga því dægurmenningin er uppfull af röngum staðalímyndum um þá sem þjást af geðröskunum. Til marks um þetta hafa endurteknar erlendar rannsóknir sýnt að skemmtanaiðnaðurinn (t.d. sjónvarp og kvikmyndir) og fjölmiðlar draga upp mjög skekkta mynd af geðsjúkdómum, sem felur í sér áherslu á hversu óáreiðanlegir og hættulegir geðsjúkir einstaklingar eru, og meintri glæpahneigð þeirra. Eins og segir í nýrri grein um þetta málefni þá endurspegla þessir miðlar einnig „neikvæð viðbrögð gagnvart geðsjúkum, þ. á m. hræðslu, höfnun, háð og spott“. Hér birtist okkur því ein af mikilvægustu uppsprettum þeirra fordóma sem geðsjúkir verða fyrir í samfélaginu. Til marks um þetta leiddi rannsókn sem birtist í fyrra í ljós að bein tengsl eru á milli neikvæðrar umfjöllunar fjölmiðla um einstaklinga sem þjást af geðröskunum og neikvæðra hugmynda unglinga á aldrinum 1318 ára um þessa einstaklinga.
En hvar í samfélaginu upplifa einstaklingar sem þjást af geðröskunum fordóma? Til að gefa einhverja mynd af umfangi fordómanna leiddi nýleg nýsjálensk rannsókn meðal 786 einstaklinga, sem þjást af geðröskunum, það í ljós að 56% þeirra verða fyrir fordómum frá vinum og ættingjum, 46% sögðust ekki þora út í samfélagið vegna hræðslu við fordóma, 34% töldu sig hafa orðið fyrir fordómum frá starfsfólki geðheilbrigðiskerfisins, 34% urðu varir við fordóma við atvinnuleit og 31% upplifðu fordóma á vinnustöðum. Ekki er sjálfgefið að þessar tölur eigi að öllu leyti við íslenskar aðstæður en líklega gefa þær einhverja vísbendinu um ástandið hér á landi.
Það sem vekur auðvitað mesta athygli við tölurnar er hversu algengt er að geðsjúkir einstaklingar verði fyrir fordómum frá vinum og ættingjum. Þetta ætti að undirstrika mikilvægi þess að uppfræða börn og unglinga um geðsjúkdóma og geðrækt, auk þess að gefa þeim færi á að hitta einstaklinga sem þjást af geðröskunum og ganga á skjön við staðalímyndir dægurmenningarinnar. Til þess að ná fram þessu markmiði hyggst Hugarafl nota fjármunina sem félaginu áskotnast í söfnun Sparisjóðsins til þess að skapa hlutastörf fyrir 3–4 félagsmenn sem munu sinna þessum skólaheimsóknum. Ávinningurinn af þessu verkefni felst ekki einungis í því að vekja börn og unglinga til vitundar um geðraskanir því störfin sem skapast fyrir meðlimi Hugarafls verða mikilvægur áfangi á leið þessara einstaklinga til fullrar atvinnuþátttöku. Kæru landsmenn, ég hvet ykkur til þess að fara inn á vef Sparisjóðsins (www.spar.is) og stuðla að því að þessar fjármálastofnunin láti í ykkar nafni 1000 krónur renna til einhverra þeirra átta félaga sem taka þátt í verkefninu „Þú gefur styrk“. Styrkjum geðheilsu barna.
